— Dzięki archiwalnym planom i rysunkom architektonicznym można doskonale zilustrować kolejne etapy rozbudowy pierwszej części całego kompleksu obozowego Auschwitz-Birkenau, czyli obozu macierzystego Auschwitz I. To w tym miejscu rozpoczęła się historia największego niemieckiego obozu koncentracyjnego dla więźniów różnych narodowości, a także ośrodka natychmiastowej zagłady Żydów w komorach gazowych — powiedziała Teresa Zbrzeska, kierownik Działu Wystawienniczego Muzeum, autorka scenariusza ekspozycji.

Pierwsza część ekspozycji skupia się na planach rozbudowy obozu Auschwitz I z 1943 r., a także całej otaczającej go infrastruktury. Niemcy planowali nie tylko powiększenie istniejącego obozu koncentracyjnego, ale też m.in. budowę reprezentacyjnego gmachu komendantury, dużego osiedla domków jednorodzinnych dla esesmanów i ich rodzin wraz z przedszkolem i szkołą, a nawet specjalnej trybuny nad pobliską rzeką Sołą dla imprez organizowanych na wodzie. Wśród zachowanych rysunków architektonicznych znaleźć można nawet projekt specjalnej kwatery dla szefa SS Heinricha Himmlera wraz z umeblowaniem.

W drugiej części ekspozycji zobaczyć można jakie były niemieckie plany dotyczące terenu miasta Oświęcimia. W 1943 r. architekt Hans Stosberg, w związku z budową fabryki IG Farben, zaplanował całkowicie nowy projekt zagospodarowania przestrzennego miasta, w którym według niemieckich planów miało w przyszłości mieszkać 40 tysięcy osób. Myślano także o stworzeniu w pobliżu Oświęcimia kilku osiedli zewnętrznych. Prezentowane dokumenty pokazują, jakie były niemieckie zamierzenia i ile z nich udało się zrealizować.

Prezentowane na wystawie dokumenty pochodzą z Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau i oświęcimskiego oddziału Państwowego Archiwum w Katowicach. Wystawę oglądać można w sali wystaw czasowych w bloku 12 na terenie byłego obozu Auschwitz I od poniedziałku do piątku w godzinach 10-13.

Koncepcja i scenariusz: Teresa Zbrzeska
Projekt plastyczny: Robert Płaczek