Zofia Posmysz – była więźniarka obozu Auschwitz, pisarka i dziennikarka radiowa, której portret publikujemy na okładce wrześniowego numeru „Osi”, została odznaczona najwyższym odznaczeniem Republiki Federalnej Niemiec – Krzyżem Zasługi na Wstędze. Pani
Zofii składamy serdecznie gratulacje, a relację z uroczystości znajdą Państwo na stronach Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży.

We wrześniu w Warszawie premier Donald Tusk wręczył nominacje członkom Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej III kadencji, która pracować będzie do 2018 r. Rada to organ opiniodawczo-doradczy polskiego premiera w zakresie ochrony i zagospodarowania nie tylko terenów byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz, lecz także innych Pomników Zagłady leżących w powojennych granicach Polski. Relację z pierwszego posiedzenia nowej MRO publikujemy na dalszych stronach. Natomiast w Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau odbyło się posiedzenie Rady ds. Muzeów, prestiżowego organu opiniotwórczo-doradczego, działającego przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Było to pierwsze od wielu lat posiedzenie wyjazdowe Rady, w której – jako jedyny przedstawiciel muzeów martyrologicznych – zasiada także dyrektor Muzeum Auschwitz dr Piotr M.A. Cywiński.

W tym numerze „Osi” podsumowujemy również cykl wydarzeń pod hasłem „Edyta łączy” zorganizowanych z okazji 70. rocznicy śmierci w obozie Auschwitz Edyty Stein, siostry Teresy Benedykty od Krzyża i patronki Europy. Na ostatniej stronie publikujemy także kilka zdjęć z rocznicowych uroczystości. Natomiast na stronach Centrum Żydowskiego przeczytają Państwo o specjalnej aplikacji na urządzenia mobilne poświęconej żydowskiej historii Oświęcimia.

Ostatnie pięć lat w Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau to okres sporych zmian: rekordowo rośnie frekwencja, przygotowywana jest nowa wystawa główna, utworzono Fundację Auschwitz-Birkenau, mającą zabezpieczyć finansowanie konserwacji autentycznego Miejsca Pamięci, powstaje również nowe Centrum Obsługi Odwiedzających. Od pięciu lat pracami Muzeum kieruje dr Piotr M.A. Cywiński, z którym wywiad publikujemy w tym wydaniu „Osi”.

We wrześniowym numerze piszemy także o dwóch okrągłych rocznicach, które wypadały w sierpniu i wrześniu: śmierci św. Maksymiliana Kolbe oraz pierwszej masowej próby zabijania ludzi cyklonem B. Oba wydarzenia miały miejsce w podziemiach bloku 11 (widocznych na okładce) zwanego przez więźniów „Blokiem Śmierci”.

Państwa uwadze polecamy również refl eksje zagranicznych wolontariuszy pracujących przez ostatni rok w Międzynarodowym Domu Spotkań Młodzieży. To opowieści zarówno o ich postrzeganiu historii Auschwitz, jak i życia we współczesnym Oświęcimiu.

Na stronach Centrum Dialogu i Modlitwy przeczytają Państwo o obchodach rocznicy śmierci Edith Stein, czyli św. Teresy Benedykty od Krzyża. Zapraszamy także do sięgnięcia po kolejną część spacerownika po żydowskiej historii Oświęcimia.

Kiedy patrzy się na stół, zapełnionymi narzędziami medycznymi (widoczne na okładce), które z dużym prawdopodobieństwem były używane w obozie Auschwitz, ciężko opanować emocje i wyobraźnię. Pojawia się natychmiast wiele pytań. Jak prosto można zmienić przyrządy stworzone przez człowieka do ratowania życia, w narzędzia, którymi zadaje się ból i odbiera człowieczeństwo. Tak dzieje się, gdy osoba traktowana jest jak przedmiot, z którym można zrobić wszystko. Tak działali lekarze eksperymentujący w Auschwitz. O niezwykłym znalezisku przeczytają Państwo na stronach „Osi”.

Już od dwudziestu lat do Miejsca Pamięci Auschwitz przyjeżdżają wolontariusze ze szkół zawodowych Volkswagena. Poznają historię i jednocześnie pracują na teren Muzeum. O projekcie przeczytają Państwo w rozmowie z Christophem Heubnerem, wiceprzewodniczącym Fundacji na rzecz Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży w Oświęcimiu. Natomiast o swoich doświadczeniach z rocznego wolontariatu w MDSM pisze w tym miesiącu Ukrainka Daria Varyvod.

Państwa uwadze polecamy także artykuł podsumowujący półmetek programu „Po co nam tolerancja?” realizowanego w Centrum Żydowskim, a także relację z europejskich warsztatów zorganizowanych w Centrum Dialogu i Modlitwy przez Maximilian Kolbe Stiftung z Niemiec.

Na przedostatniej stronie poznają Państwo także historię legendarnej już „Szafy Ganobisa”. Natomiast na ostatniej stronie obejrzeć można fotoreportaż z tegorocznych uroczystości 69. rocznicy śmierci św. Maksymiliana Kolbe, w których w tym roku wzięło udział prawie dwa tysiące wiernych.

Historia miłości i brawurowej ucieczki dwójki więźniów Auschwitz — Żydówki Mali Zimetbaum i Polaka Edwarda Galińskiego — należy do najbardziej wzruszających, a zarazem niezwykle tragicznych obozowych opowieści. Wydawało się bowiem, że uczucie zwycięży i próba wyrwania się z obozowej rzeczywistości zakończy się sukcesem. Stało się jednak inaczej. Zostali złapani i musieli powrócić do obozu. Egzekucja odbyła się 65 lat temu, 22 sierpnia 1944 r. W „Osi” publikujemy relacje byłych więźniów, którzy wspominali Malę i Edka oraz ich ucieczkę. Poza tym we wrześniowym numerze znajdą Państwo m.in.: pełny tekst homilii kardynała Stanisława Dziwisza, wygłoszonej w rocznicę śmierci św. Maksymiliana Kolbego, relację ze spotkania w Międzynarodowym Domu Spotkań Młodzieży poświęconego pamięci dwóch zmarłych w ubiegłym roku byłych więźniów Auschwitz — Henryka Mandelbauma oraz Stanisława Hantza, a także refleksje po zakończonych w Centrum Dialogu i Modlitwy rekolekcjach zorganizowanych w rocznicę śmierci św. Benedykty od Krzyża, czyli Edyty Stein. Natomiast na stronach Centrum Żydowskiego publikujemy artykuł Artura Szyndlera będący zapisem spaceru z urodzonym w Oświęcimiu Jerzym Feinerem, który obecnie mieszka w Izraelu.

Sierpień był miesiącem kilku ważnych rocznic, szczególnie dla kościoła katolickiego: 67 lat temu zamordowano w obozie św. Maksymiliana Kolbe, 66 lat temu w komorze gazowej w Birkenau zamordowano św. Edytę Stein, natomiast rok temu zmarł kardynał Jean-Marie Aaron Lustiger. Ostatnia dwójka odgrywa także istotną rolę w relacjach judaizmu z chrześcijaństwem i to nie tylko ze względu na skomplikowaną kwestię własnej, żydowsko-katolickiej tożsamości. O rocznicach przeczytają Państwo we wrześniowym numerze miesięcznika.

W pierwszym w tym roku numerze „Osi” publikujemy obszerne fragmenty niezwykle poruszającego wykładu, który dla pracowników i przewodników Muzeum wygłosił ocalały z ludobójstwa w Rwandzie Gilbert Sezirahiga. Dziś jest on dyrektorem jednego z miejsc upamiętniających mord miliona osób w kwietniu 1994 r. — szkoły w Murambi. To świadectwo
warte uwagi zwłaszcza, że mówi o wydarzeniach bardzo świeżych nie tylko w historii, ale i w pamięci zbiorowej społeczeństwa Rwandy, które w bardzo specyficzny sposób stara się uporać z traumą masowej zbrodni.

Zagadnieniom ludobójstwa pośrednio poświęcona jest także publikacja Człowiek wobec totalitaryzmu. Od prostych recept do „Ostatecznego rozwiązania” pod redakcją dr Alicji Bartuś, która powstała po III Ogólnopolskiej Konferencji „Jednostka wobec zbrodni. Auschwitz i Holokaust na tle zbrodni ludobójstwa w XX wieku”. W styczniowej „Osi” piszemy również o rekordowej frekwencji w Miejscu Pamięci Auschwitz. W 2012 r. tereny byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady odwiedziło 1,43 mln osób.

Państwa uwadze polecamy także artykuły dotyczące dwóch bardzo różnych seminariów: trzeciej już edycji projektu „Prawa człowieka zaczynają się od praw dzieci i młodzieży” w Międzynarodowym Domu Spotkań Młodzieży, a także kolejnych Medytacjach Dawania Świadectwa w Centrum Dialogu i Modlitwy. Zapraszamy również do Centrum Żydowskiego, gdzie w lutym prezentowane będą filmy, które znalazły się w programie 8. Międzynarodowego Festiwalu Żydowskie Motywy.

Styczniowa „Oś” to także drobna zmiana na przedostatniej stronie. W grudniu zakończyliśmy cykl felietonów Mirosława Ganobisa, który od samego początku opowiadał o przedmiotach związanych z historią Oświęcimia ze swojej kolekcji. Od tego miesiąca rozpoczynamy serię wspomnień o znanych mieszkańcach naszego miasta.

27 stycznia przypada 67. rocznica wyzwolenia obozu Auschwitz. Relację z uroczystości opublikujemy w następnym numerze. W tym miesiącu zachęcamy do lektury fragmentów przygotowywanej przez historyka Muzeum Helenę Kubicę książki poświęconej powojennym losom dzieci wyzwolonych w KL Auschwitz.

Wiele miejsca w tym wydaniu poświęcamy 25. urodzinom Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży, których główna część odbyła się w Oświęcimiu, ale wydarzenia towarzyszące miały miejsce także m.in. w Brukseli. Z tej okazji polecamy nową potrójną publikację MDSM, na którą składają się: opowiadania Zofii Posmysz, refleksje Haliny Birenbaum oraz wspomnienia Mariana Turskiego.

W styczniowym numerze piszemy również m.in. o rekordowej frekwencji w Miejscu Pamięci Auschwitz w 2011 r. Tereny byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady odwiedziło aż 1 milion 405 tysięcy osób. Zapraszamy także do odwiedzenia nowej czasowej wystawy Muzeum „Niemieckie plany rozbudowy Auschwitz”.

W aktualnej „Osi” znajdą Państwo relację z kolejnych rekolekcji „U progu Auschwitz” w Centrum Dialogu i Modlitwy. Piszemy też o nowym programie Centrum Żydowskiego „Oświęcim inaczej”, który skierowany jest do uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Jak zwykle polecamy kolejną odsłonę przewodnika po żydowskiej historii miasta.

W pierwszym w 2011 r. numerze miesięcznika podsumowujemy frekwencję w Miejscu Pamięci Auschwitz. W ubiegłym roku tereny byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz odwiedziło 1 milion 380 tysięcy osób. To rekord w ponad 60-letniej historii Muzeum.

Szczególnej Państwa uwadze polecamy dwa kolejne eseje, owoce projektu Centrum Żydowskiego „Po co nam tolerancja?”. To teksty dwóch uczennic z Liceum Ogólnokształcącego im. Marcina Wadowity w Wadowicach. „Dwudziesty pierwszy wiek jest zbyt dyplomatyczny, rzec by się chciało – poprawny, na publiczne prześladowanie. Ale dręczyć można nie tylko fizycznie i nie tylko publicznie. Cichym i skutecznym sposobem na zniszczenie osoby lub osób należących do danej grupy jest nietolerancja” – pisze Karina Polak.

Na stronach Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży publikujemy relacje z dwóch grudniowych Krakowskich Salonów Poezji, których gośćmi byli August Kowalczyk i Andrzej Seweryn. Znaleźć tam można także tekst o pierwszym spotkaniu uczniów szkół ponadgimnazjalnych z Weil der Stadt i studentów germanistyki z Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej

w Oświęcimiu w ramach projektu „Prawa człowieka wczoraj – prawa człowieka dziś”. Od siedmiu lat w Centrum Dialogu i Modlitwy na przełomie roku odbywają się Dni Skupienia. W „Osi” znajdą Państwo refleksje uczestników ostatniego spotkania „U progu Auschwitz”.

27 stycznia obchodzić będziemy 65. rocznicę wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau. To oczywiście data wyjątkowa kończąca 1689 dni istnienia obozu stworzonego przez nazistowskie Niemcy, który łączył w sobie funkcje obozu koncentracyjnego z ośrodkiem masowej zagłady. Auschwitz stał się symbolem dla wielu religii, narodów i kultur, a także punktem odniesienia dla wielu nurtów filozofii, nauk społecznych, a także globalnej polityki.

Cały czas świat próbuje wyciągać – z różnym skutkiem – wnioski z historii i doświadczenia Auschwitz. I, co najważniejsze, świat cały czas pamięta, o czym świadczy fakt, że w 2009 r. Miejsce Pamięci odwiedziło 1,3 miliona osób ze wszystkich kontynentów. W przyszłym miesiącu opublikujemy obszerną relację z rocznicowych obchodów, w styczniowym numerze „Osi” przypominamy ostatnie dni przed wyzwoleniem. Obóz znajdował się w stanie chaosu. Przez bramy wymaszerowywały w kolumnach ewakuacyjnych w tzw. marszach śmierci tysiące więźniów, palono dokumenty, wysadzano krematoria i komory gazowe. W końcu z obozu uciekli też esesmani, jednak dla pozostałych na miejscu więźniów nie oznaczało to spokoju, bowiem co jakiś czas pojawiały się na terenie oddziały niemieckie, które do ostatnich chwil stanowiły śmiertelne zagrożenie. W końcu jednak nadszedł dzień wyzwolenia.

Polecamy Państwa uwadze również tekst poświęcony seminarium w Międzynarodowym Domu Spotkań Młodzieży, którego tematem były kobiety w czasie Holokaustu. Na stronach Centrum Dialogu i Modlitwy publikujemy natomiast relację z rekolekcji, podczas których osią dyskusji była modlitwa Ojcze Nasz widziana przez dwie religie – judaizm i chrześcijaństwo. W „Osi” znajdą też państwo recenzję przedstawienia Szafa, które zaprezentowano w Centrum Żydowskim.

W pierwszej w 2009 r. „Osi” znajdą Państwo dwa wykłady. Pierwszy, to wystąpienie byłego sędziego Sądu Najwyższego Izraela, prof. Aharona Baraka, który był gościem specjalnej sesji zorganizowanej w Oświęcimiu z okazji 60. rocznicy uchwalenia Deklaracji Praw Człowieka oraz Międzynarodowego Dnia Praw Człowieka. Drugi wykład to zapis spotkania dyrektora Muzeum, dr. Piotra M.A. Cywińskiego, ze studentami Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej. Tematem wykładu były wyzwania pamięci w XXI w. Okazuje się, że problemów jest bardzo wiele, a puenta wcale nie jest optymistyczna.

68 lat temu Niemcy zamordowali w Auschwitz II-Birkenau ostatnich romskich więźniów obozu. W rocznicę tego wydarzenia, 2 sierpnia, obchodzony jest Dzień Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti. W tym numerze „Osi” publikujemy relację z uroczystości, a także wiele fotografii.

W tym miesiącu piszemy także o polsko-litewskim projekcie edukacyjnym „Kluczowe znaczenie miejsc pamięci dla edukacji w przyszłości”, jak również o wizycie izraelskich edukatorów na seminarium w Polsce.

Na stronach Centrum Żydowskiego znajdą Państwo m.in. artykuł o uroczystościach w Izraelu upamiętniających zagładę żydowskich oświęcimian. MDSM natomiast podsumowuje 44. Krakowski Salon Poezji.

Co jakiś czas oddajemy łamy „Osi” zagranicznym wolontariuszom, którzy przyjeżdżają do Oświęcimia. Tym razem swoimi refleksjami dzieli się z czytelnikami Christian Herz z Augsburga, który przez dziewięć miesięcy pomagał w pracy Centrum Dialogu i Modlitwy.

Oddajemy w Państwa ręce już czterdziesty numer miesięcznika. Wiele miejsca poświęcamy uroczystościom Dnia Pamięci o Zagładzie Sinti i Romów, które odbyły się 2 sierpnia na terenie byłego obozu Auschwitz II-Birkenau, a także kwestiom konserwacji. Publikujemy m.in. artykuł autorstwa brytyjskich studentek, które odbyły staż w pracowni konserwatorskiej Miejsca Pamięci.

W „Osi” piszemy także o porozumieniu podpisanym przez Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau i Państwową Wyższą Szkołę Zawodową im. Witolda Pileckiego. Dzięki niemu możliwa będzie m.in. organizacja wspólnych konferencji, a studenci oświęcimskiej uczelni będą mogli odbywać staże w Muzeum.

Na stronach Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży polecamy tekst dotyczący warsztatów poświęconych zagadnieniu antyjudaizmu, a także atykuł poświęcony seminarium dla wolontariuszy Akcji Znaku Pokuty/Służby dla Pokoju. Centrum Żydowskie natomiast pisze o kolejnej edycji projektu „Bridges to History”. Przy okazji polecamy także kolejną część przewodnika po żydowskim Oświęcimiu.

W poprzednim numerze pisaliśmy o spotkaniu w Oświęcimiu członków Międzynarodowej Rady Chrześcijan i Żydów. W sierpniowej „Osi” publikujemy wykład, który podczas specjalnej sesji ICCJ w Centrum Dialogu i Modlitwy wygłosił ks. Manfred Deselaers.

Liczba odwiedzających Miejsce Pamięci Auschwitz w ostatniej dekadzie wzrosła trzykrotnie. W ubiegłym roku padł kolejny rekord – do Muzeum przyjechało 1,3 mln ludzi, większość z zagranicy. W niedalekiej przyszłości na terenie sąsiadującej bazy PKS powstanie nowe centrum obsługi odwiedzających. W konkursie na opracowanie jego koncepcji ubranistyczno-architektonicznej pierwszą nagrodę zdobyła firma KKM Kozień Architekci. U nas mogą Państwo zobaczyć, jak wyglądać będzie nowoczesna baza recepcyjna.

W „Osi” publikujemy także relację z uroczystości Dnia Pamięci o Zagładzie Romów, która odbyła się na terenie byłego obozu Birkenau 2 sierpnia – w rocznicę likwidacji tzw. obozu rodzinnego dla Sinti i Romów. Polecamy Państwa uwadze także rozmowę z Piotrem Kadlčikiem, przewodniczącym Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP i członkiem Rady Fundacji Auschwitz-Birkenau.

Na stronach Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży przeczytać można o wizycie nowych wolontariuszy Akcji Znaku Pokuty/Służby dla Pokoju w miejscach pamięci, a także o Żydowskiej Fundacji dla Sprawiedliwych, której stypendyści – amerykańscy nauczyciele – gościli w Oświęcimiu w ramach dwutygodniowej podróży studyjnej po Niemczech i Polsce.

Polecamy Państwu również lekturę refleksji młodego wolontariusza Centrum Dialogu i Modlitwy Maxa Sundermanna, a także zapraszamy na wydarzenia związane z dziesiątymi urodzinami Centrum Żydowskiego w Oświęcimiu.

W tym roku obchodzimy 65. rocznicę likwidacji przez nazistów tzw. cygańskiego obozu rodzinnego stworzonego w obozie Auschwitz II-Birkenau. W „Osi” znajdą Państwo obszerną relację z obchodów, fragmenty archiwalnych relacji mówiących o wydarzeniach sprzed 65 lat, jak również informację o nowej publikacji z serii Głosy Pamięci poświęconej historii romskich więźniów Auschwitz. Państwa uwadze polecamy także fragmenty wykładów, które na początku lipca w krakowskim Muzeum Galicja wygłosili dwaj przywódcy religijni: Bhai Sahib Mohinder Singh, lider brytyjskich Sikhów oraz Master Hsin Tao Shih, nauczyciel buddyjski, założyciel Muzeum Religii Świata w Taipei. Temat wykładu brzmiał: Leczenie ran: droga do pokoju i pojednania. W „Osi” znajdą Państwo także interesujący wywiad z uczestniczkami projektu Centrum Żydowskiego Bridge to History. Piszemy także o wystawie fotografii byłego konsula RFN w Krakowie Adolfa Muellera w MDSM zatytułowanej Okiem konsula, a także o oryginalnym medalu Sprawiedliwej wśród Narodów Świata, byłej więźniarki Auschwitz Marii Kotarby, który przekazany został do Muzeum.

Tematem sierpniowego wydania są polsko-niemiecko-izraelskie warsztaty fotograficzne „Hopes” („Nadzieje”) w Międzynarodowym Domu Spotkań Młodzieży. Polecamy Państwu nie tylko zdjęcia, ale także artykuły młodych ludzi, kt

10 października na Zamku Królewskim w Warszawie oficjalnie zainaugurowano nowy projekt Google Cultural Institute, którego celem jest przedstawienie różnych aspektów historii XX wieku. Jednym z partnerów jest Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau, które na otwarcie przygotowało dwie wirtualne ekspozycje. O projekcie przeczytają Państwo wewnątrz numeru, a na okładce widać stronę tytułową wystawy „Zanim odeszli…”.

Oprócz tego w „Osi” historyk Muzeum dr Adam Cyra opisuje historię ucieczki trzech więźniów obozu Auschwitz: Mariana Mykały, Zygmunta Piotrowskiego i Franciszka Sykoza, która miała miejsce w czerwcu 1942 r. Niemcy rozstrzelali w ramach odwetu 15 osób pochodzących z Oświęcimia i okolic. Jeżeli ktoś z Państwa jest w posiadaniu dokumentów czy pamiątek związanych z tymi osobami, które mogą wzbogacić wiedzę historyków na temat tamtych tragicznych wydarzeń, prosimy o kontakt.

Na stronach Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży publikujemy m.in. relację z „Krakowskiej Nocy Poezji”. Fotografie z tego wydarzenia znajdą Państwo również na stronie z fotoreportażem. Sporo miejsca poświęcamy również konferencji „Janusz Korczak w Pamięci Polaków, Żydów i Niemców. Pamięć historyczna jako wyzwanie dla teraźniejszości i przyszłości”, która odbyła się w MDSM.

Państwa uwadze polecamy również tekst podsumowujący III Europejski Warsztat Maksymilian Kolbe Stiftung w Centrum Dialogu i Modlitwy, który poświęcony był pracy nad przeszłością Auschwitz i jej skutkami.

W październikowym numerze „Osi” sporo miejsca poświęcamy projektowi edukacyjnemu skierowanemu do nietypowej grupy odbiorców – osadzonych w małopolskich zakładach karnych. W tej chwili trwa już trzecia edycja projektu „Auschwitz –Historia – Edukacja Obywatelska”. Jego tematem są sylwetki Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata.

Na stronach Muzeum piszemy także o polskim i izraelskim wsparciu Fundacji Auschwitz-Birkenau, o nowej francuskojęzycznej monografi i historii Auschwitz, a także o tegorocznej laureatce nagrody im. Ireny Sendlerowej „Za naprawianie świata”, którą została została Grażyna Ferenc, przewodnik Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu i nauczyciel historii w Zespole Szkół w Kętach. Zapraszamy również na wystawę „Sztuka zakazana”.

Polecamy Państwa uwadze również relację z radosnych obchodów 90. urodzin Augusta Kowalczyka, który świętował swój jubileusz w Międzynarodowym Domu Spotkań Młodzieży. Na stronach Domu znaleźć można także artykuł o wizycie znanego izraelskiego artysty Yehudy Bacona.

„Na ścieżkach pamięci i pojednania – od Wadowic i Muenster do Auschwitz”– to tytuł warsztatów, które odbyły się na przełomie sierpnia i września w Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu, i o których także piszemy w tym numerze miesięcznika. Zachęcamy również do sięgnięcia po kolejną część przewodnika po żydowskiej historii Oświęcimia.

„Konfrontacja i refleksja” – taki tytuł nosi zwycięski plakat III Biennale Plakatu Społeczno-Politycznego w Oświęcimiu, który zdobi naszą okładkę. Jego autor Bangqian Zheng pochodzi z Chin. 74 najlepsze konkursowe plakaty można oglądać w Międzynarodowym Domu Spotkań Młodzieży do końca roku. W „Osi” znajdą Państwo recenzję ekspozycji, a także relację z uroczystego wręczenia nagród.

To nie jedyny kulturalny element w październikowym numerze. Na stronach kulturalnych przeczytać można recenzję spektaklu „Pasażerka” Mieczysława Weinberga, która miała swoją polską premierę 8 października w Teatrze Wielkim-Operze Narodowej. Towarzyszy jej krótka rozmowa z Zofią Posmysz, której powieść stała się inspiracją dla kompozytora.

W tym numerze miesięcznika znajdą Państwo także dwa wywiady. Od czterech lat pracami Miejsca Pamięci Auschwitz kieruje dr Piotr M.A. Cywiński. Mówi on m.in. o tym, dlaczego zgodził się przyjąć propozycję pracy w tym miejscu i czy nie żałuje tej decyzji, o najważniejszych wyzwaniach stojących obecnie przed Muzeum, a także o europejskim współczesnym znaczeniu historii byłego obozu. Naszym drugim rozmówcą był Tomasz Kuncewicz, dyrektor Centrum Żydowskiego w Oświęcimiu. Pretekstem do spotkania było dziesięciolecie tej instytucji. Fotoreportaż z obchodów jubileuszu znajduje się na ostatniej stronie.

Państwa uwadze polecamy również tekst o niezwykłej kolekcji zdobionych kartek okolicznościowych wykonanych przez więźniów obozu Auschwitz. Cenny dar przekazała do Muzeum Helena Datoń-Szpak, która w czasie wojny, pracując jako młoda dziewczyna w kantynie SS, pomagała więźniom, pośrednicząc m.in. w ich nielegalnej korespondencji.

We wrześniu w Oświęcimiu gościli dwaj przewodniczący Parlamentu Europejskiego – obecny, prof. Jerzy Buzek oraz jego poprzednik prof. Hans-Gert Poettering. W „Osi” znajdą Państwo relację z ich wizyty w byłym obozie Auschwitz i rozmowę z prof. Buzkiem na temat europejskiego znaczenia tego Miejsca Pamięci, które w tym roku odwiedziło już ponad milion osób z całego świata. Co ważniejsze, publikujemy także obszerne fragmenty niezwykle interesującej debaty, która odbyła się w Międzynarodowym Domu Spotkań Młodzieży „Europa utracona, Europa odrodzona”, w której, oprócz profesorów Buzka i Poetteringa, wzięli także udział Christoph Heubner i Marian Turski. Poza tym w październikowym numerze polecamy Państwa uwadze także teksty dotyczące Dnia Otwartego w Centrum Żydowskim, a także Międzynarodowego Kongresu dla Pokoju „Ludzie i Religie”, którego uczestnicy odwiedzili Miejsce Pamięci Auschwitz. Oprócz tego piszemy także o seminarium poświęconemu pielęgniarstwu w czasach Trzeciej Rzeszy zorganizowanym przez MDSM, jak również niezwykłej tabakierce wykonanej przez więźnia Auschwitz Bronisława Czecha, która dosłownie uratowała komuś życie. Polecamy także relację Macieja Zabierowskiego z Centrum Żydowskiego, z jego podróży edukacyjnej po Stanach Zjednoczonych.

Bohaterem numeru jest Henryk Sławik, człowiek, który uratował co najmniej pięć tysięcy polskich Żydów na Węgrzech. W gazecie publikujemy wywiad z Grzegorzem Łubczykiem, autorem książki o Henryku Sławku. Poza tym w szóstym numerze miesięcznika polecamy Państwu literacki zapis spotkania z byłą więźniarką KL Auschwitz Zofią Posmysz, która gościła niedawno w Międzynarodowym Domu Spotkań Młodzieży. Warty uwagi jest także tekst poświęcony spotkaniu teologów fundamentalnych w Centrum Dialogu i Modlitwy.