Muzeum - strona główna arrow Wspomnienia arrow Zofia Posmysz. Wakacje nad Adriatykiem
Info:




Zofia Posmysz. Wakacje nad Adriatykiem

Cena za sztukę (sztuka): PLN 17.00


"Wakacje nad Adriatykiem" są drugą w dorobku autorki książką o tematyce obozowej. Pierwsze jej wydanie pojawiło się w 1970 r., drugie zaś dziesięć lat później. Książkę tę, ze względu na jej walory artystyczne, postanowiliśmy obecnie wznowić i zaproponować czytelnikom.

Tematem wiodącym opowiadania są przeżycia więzionych w obozie kobiet. Występujące w nim dwie warstwy czasowe - przeszłość i teraźniejszość - połączone są krajobrazem słonecznej plaży nad Adriatykiem, na której znalazła się narratorka. Jednak tytułowe wakacje, które miały być dla niej wypoczynkiem — wskutek wydawałoby się mało znaczącego incydentu — stają się dla ustawicznym czuwaniem i wypełnionym ciągłym analizowaniem spostrzeżeń, przenosząc ją w bolesną przeszłość.

Obóz, do którego autorka trafiła w maju 1942 roku jako osiemnastoletnia dziewczyna, wciąż w niej tkwi i staje się zmorą codzienności, która pojawia się w najbardziej nieoczekiwanych momentach, niezależnie od miejsca pobytu. Wystarczy jedno wypowiedziane przez kogoś słowo w języku niemieckim, czasem dźwięk czyjegoś głosu, czyjeś imię, melodia zapamiętana z obozu, by wywołać falę wspomnień, od których nie można już uciec. W takich chwilach obrazy z przeszłości niczym kadry filmowe przesuwają się przed oczami z tak niezwykłą ostrością, jakby wszystko to zdarzyło się zaledwie wczoraj.

Książka napisana jest w formie kunsztownego i interesującego pod względem psychologicznym monologu wewnętrznego. Znajdujemy w niej przejmujący opis obozu, z wszystkimi jego okropnościami i wynaturzeniami, jakie autorka zaobserwowała podczas dwuipółletniego w nim pobytu. Pokazuje tragedię ludzi skazanych na ogrom zagrożeń nie tylko fizycznych, ale również, a może przede wszystkim, wstrząsów psychicznych, na które nie byli przygotowani. Przedstawia ludzi z ich ułomnościami — jednych okrutnych w walce o przetrwanie za wszelką cenę, innych heroicznie walczących o zachowanie ludzkiej godności. Nie ogranicza się do opisu doznań bohaterów, ale próbuje ich zrozumieć, a przede wszystkim stara się dotrzeć do motywów wpływających na ich postawy.

O autorce

Zofia Posmysz jest autorką czterech książek o tematyce obozowej. Są to: Pasażerka (1962), Wakacje nad Adriatykiem (1970), Ten sam doktor M. (1982) oraz Do wolności, do śmierci, do życia (1996).

Zofia Posmysz sięgnęła po pióro, chociaż musiało minąć wiele lat, zanim zdecydowała się na napisanie pierwszej powieści poruszającej ten temat. Po powrocie z tułaczki obozowej — z KL Auschwitz ewakuowana została do KL Ravensbrück, a następnie do Neustadt-Glewe — starała się nadrobić stracony czas i uzupełnić edukację. Kiedy była uczennicą szkoły handlowej, wybuchła wojna, a aresztowanie i uwięzienie (najpierw w więzieniu Montelupich w Krakowie, a następnie w obozach) przerwało także naukę na tajnych kompletach. Nie znalazłszy pracy w rodzinnym Krakowie, wyjechała do Warszawy. Tam zdała maturę w 1946 roku, następnie ukończyła w 1952 roku studia na Wydziale Polonistyki UW i podjęła pracę w dziale literackim Polskiego Radia. Zrealizowała wiele reportaży i słuchowisk, które w późniejszym czasie posłużyły jej za punkt wyjścia do interesujących, bardziej rozbudowanych utworów. Temat obozu pojawił się po raz pierwszy w słuchowisku Pasażerka, z którego powstała książka wydana w 1962 roku.

W Pasażerce, która zyskała największą popularność spośród wszystkich utworów Zofii Posmysz, także tych dotyczących tematów współczesnych, obóz ukazany jest oczami esesmanki. Na podstawie noweli filmowej o tym samym tytule powstał film w reżyserii Andrzeja Munka, jeden z jego najwybitniejszych, dokończony po tragicznej śmierci reżysera przez Witolda Lesiewicza. Film zdobył Nagrodę Polskiej Krytyki Filmowej jako najlepszy film roku, a w 1964 roku na festiwalu filmowym w Cannes uhonorowano go Międzynarodową Nagrodą Krytyków FIPRESCI i honorowym wyróżnieniem jury festiwalu za jego humanistyczne i artystyczne wartości.

Kolejny utwór — Ten sam doktor M. — składa się z trzech opowiadań. Opowiadanie tytułowe poświęcone jest doktorowi Januszowi Makowskiemu, którego pełnej poświęcenia opiece podczas choroby w obozie Autorka zawdzięcza życie. W drugim, zatytułowanym „Sängerin", opisuje dwumiesięczny pobyt w karnej kompanii, przedstawiając w sposób wstrząsający katastrofalne warunki panujące w tym komandzie oraz nieludzkie traktowanie więźniarek przez załogę esesmańską i więźniarki funkcyjne — Niemki. Trzecie opowiadanie — „Ave Maria" — przedstawia, jakim tragicznym piętnem odbił się obóz na powojennym życiu byłej więźniarki, która z muzyką po raz pierwszy zetknęła się w obozie i dzięki niej, jako śpiewaczka obozowej orkiestry, obóz prze trwała. Jednocześnie ta sama muzyka po wojnie, wskutek wspomnień obozowych, zniszczyła jej małżeństwo, a ją samą niemal doprowadziła do obłędu.

Ostatnim utworem, w którym po wielu latach Autorka wraca do tematyki obozowej, jest opowiadanie pt.: Do wolności, do śmierci, do życia. Przedstawia w nim tragiczne losy wracających do kraju więźniarek, dla których gehenna nie skończyła się z chwilą wyzwolenia, a śmierć, której szczęśliwie uniknęły w obozach, dla kilku z nich przyszła z najmniej oczekiwanej strony, bo z rąk „wyzwolicieli”.

Zofia Posmysz w swej twórczości nie ogranicza się jednakże tylko do tematyki obozowej, ale porusza także wiele innych tematów, dostarczonych Jej przez samo życie. Czerpała je ze swych licznych wędrówek reporterskich, a nagrane przez nią reportaże, słuchowiska radiowe i widowiska telewizyjne zebrane zostały w tomie zatytułowanym ,,Miejsce na ścianie" (1977). Na bazie niektórych z nich powstały utwory książkowe. Tak np. w 1965 roku wydana została książka pt. Przystanek w lesie, będąca zbiorem trzech opowiadań, z których jedno — „Szczęście pani Janiny" — stało się podstawą do realizacji filmu Cierpkie głogi. Następnie ukazały się powieści: Mikroklimat (1975), Cena (1978), Wdowa i kochankowie (1988) oraz nowele: Drzewo do drzewa podobne (1977) i Człowiek spod kaloryfera (1979).

Z. Posmysz, Wakacje nad Adriatykiem
Wydawca: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau, Oświęcim 2004
256 str., 12 x 19 cm., okładka miękka
ISBN: 83-88526-59-6




:

 


Poniższe produkty także mogą Cię zainteresować::

Halina Birenbaum. Nadzieja umiera ostatnia
Halina Birenbaum. Nadzieja umiera ostatnia
PLN 19.00
Do koszyka
Charlotte Delbo. Żaden z nas nie powróci
Charlotte Delbo. Żaden z nas nie powróci
PLN 10.00
Do koszyka






Mapa serwisu - muzeumKontaktWolontariatDo pobraniaCopyrightBIPLinkiRSS
Facebook    Twitter    Instagram    Pinterest    YouTube    Dziedzictwo Unesco
Copyright ©1999-2014 Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu