Muzeum w datach
Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau zostało utworzone staraniem byłych więźniów, co formalnie potwierdziła ustawa polskiego sejmu z 2 lipca 1947 r. o upamiętnieniu „męczeństwa Narodu Polskiego i innych Narodów”. Miejsce Pamięci obejmuje obszar dwóch zachowanych części obozu Auschwitz I i Auschwitz II-Birkenau, w sumie 191 hektarów, z czego na Auschwitz I przypada 20 ha, a na Auschwitz II Birkenau 171 ha. W granicach Muzeum znajdują się poobozowe obiekty i ruiny, włącznie z ruinami komór gazowych i krematoriów, kilkanaście kilometrów obozowego ogrodzenia i dróg wewnętrznych oraz rampa kolejowa (w Birkenau).

Strefa ochronna 

W 1962 roku wyznaczona została strefa ochronna dla terenów muzealnych w Brzezince, a w 1977 roku strefa taka została ustalona dla terenów muzealnych w Oświęcimiu. Obie strefy zostały zaktualizowane w 1999 roku na mocy sejmowej ustawy o ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady. Głównym założeniem przy wyznaczaniu stref ochronnych było zachowanie autentycznego kontekstu Miejsca Pamięci i zapewnienie mu niezbędnej ochrony.

UNESCO

W 1979 r. tereny byłego KL Auschwitz-Birkenau wpisane zostały do międzynarodowego rejestru dóbr dziedzictwa światowego UNESCO.

Wystawy 

W 1947 roku na terenie byłego KL Auschwitz I w kilku poobozowych blokach otwarta została pierwsza wystawa - rozbudowana w 1950 roku - przedstawiająca historię zagłady oraz warunki egzystencji więźniów obozu. W 1955 roku nastąpiło otwarcie nowej wystawy, która z pewnymi zmianami przetrwała do czasów obecnych.

W części poobozowych bloków od 1960 roku umieszczano tzw. "wystawy narodowe" tworzone z inicjatywy byłych więźniów z różnych krajów, zrzeszonych w Międzynarodowym Komitecie Oświęcimskim. Przedstawiały one przede wszystkim los obywateli tych państw, z których naziści kierowali do KL Auschwitz transporty z deportowanymi.

Na terenie byłego obozu Birkenau starano się zachować stan zbliżony do oryginalnego. Jedynym nowym dużym elementem wprowadzonym na teren tej części obozu był Międzynarodowy Pomnik Ofiar Obozu, uroczyście odsłonięty w 1967r.

W połowie lat dziewięćdziesiątych umieszczono tam nowe tablice upamiętniające i objaśniające. Wprowadzono również nowe oznaczenia na terenie b. obozu Auschwitz I i w jego sąsiedztwie, w miejscu tzw. Jundenrampe (w latach 1942-44 miejscu selekcji przywożonych do obozu Żydów, usytuowanym przy głównej linii kolejowej przebiegającej w odległości 1,5 km od Auschwitz i Birkenau).

grudzień 1945

  • na posiedzeniu Krajowej Rady Narodowej były więzień Auschwitz, Alfred Fiderkiewicz składa projekt ustawy o powołaniu Muzeum na terenach byłego obozu.

luty 1946

  • Prezydium Rady Ministrów zleca Ministerstwu Kultury i Sztuki zabezpieczenie i zorganizowanie stałej ochrony terenów byłego KL Auschwitz-Birkenau.

czerwiec 1947

  • otwarcie stałej ekspozycji na terenie b. obozu Auschwitz I a tym samym Muzeum w Oświęcimiu - Brzezince.

1947

  • ustawa Sejmu o powołaniu Państwowego Muzeum Oświęcim-Brzezinka.

lata 1947-1955

  • ogólnopolska dyskusja dotycząca tworzącego się Muzeum i jego zakresu terytorialnego.

1948

  • utworzenie w Krakowie działu dokumentacji przy Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce.

 1950

  • nadanie Muzeum statutu
  • poszerzenie wystawy ogólnej

1952

  • odnalezienie na terenie byłego KL Birkenau zapisków więźnia Sonderkommando o niezidentyfikowanym nazwisku.

1955

  • otwarcie nowej ekspozycji stałej na terenie Auschwitz I.
  • odsłonięcie na terenie byłego KL Birkenau pomnika-urny.

1957

  • zatwierdzenie przez Sejm na mocy ustawy granic Muzeum;
  • dotychczasowy dział dokumentacji przy Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Krakowie zostaje przeniesiony do Oświęcimia i przekształcony w Dział Archiwum;
  • wydanie pierwszego numeru z wydawanej od tego momentu serii "Zeszytów Oświęcimskich" oraz "Hefte von Auschwitz".

1959

  • jury przyjęło jeden z projektów na pomnik w byłym KL Birkenau, które wpłynęły na międzynarodowy konkurs. Nie został on jednak zrealizowany ze względu na sprzeczności z ustawą z 2 lipca 1947 o nienaruszalności terenu obozowego.

1960

  • otwarcie pierwszych wystaw narodowych - Czechosłowacji i Węgier.

1961

  • Międzynarodowy Komitet Oświęcimski podjął decyzję o przygotowaniu nowych wariantów projektu na budowę pomnika w byłym KL Birkenau;
  • otwarcie wystawy narodowej ZSRR i NRD.

1962

  • inauguracyjne posiedzenie Ogólnopolskiego Komitetu Budowy Międzynarodowego Pomnika w Oświęcimiu;
  • w pobliżu krematorium II w byłym KL Birkenau odnaleziono zakopane w ziemi notatki więźnia Sonderkommando Załmena Lewentala.

1963

  • Marsz Pokoju Hiroszima-Oświęcim;
  • realizacja programu porządkowania i zabezpieczania byłego KL Birkenau; zabezpieczenie ruin komory gazowej i krematorium II; remonty obiektów, dróg, ogrodzeń; odwodnienie terenu i uporządkowanie zieleni.

1964

  • Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa postanawia udzielić pomocy Międzynarodowemu Komitetowi Oświęcimskiemu i przejąć budowę pomnika. Zostanie on zbudowany według projektu zatwierdzonego przez Zarząd Międzynarodowego Komitetu Oświęcimskiego i Ministerstwo Kultury i Sztuki;
  • wizja lokalna Sądu Przysięgłych we Frankfurcie nad Menem.

1965

  • otwarcie wystawy narodowej Belgii.

1966

  • odsłonięcie pomnika w Monowicach upamiętniającego ofiary KL Auschwitz III; pomnik został ufundowany ze składek mieszkańców Oświęcimia i okolic.

1966-1968

  • badania socjologiczne wśród młodzieży zwiedzającej teren b. obozu Auschwitz;
  • początek współpracy z Akcją Znaków Pokuty w Niemczech. Grupy młodzieży niemieckiej przyjeżdżają do Muzeum aby pracować przy utrzymaniu terenu.

1966

  • międzynarodowa wielotysięczna manifestacja na terenie byłego obozu w Brzezince.

1967

  • odsłonięcie Międzynarodowego Pomnika Ofiar Faszyzmu w Birkenau. W uroczystości uczestniczyło około 200 000 osób. Wzięli w niej udział przedstawiciele władz państwowych, organizacji więźniarskich z wielu krajów, minister opieki społecznej Izraela, minister spraw zagranicznych NRD, Włoch, ambasadorzy różnych państw, dziennikarze.
  • otwarcie ośrodka obsługi odwiedzających przy Muzeum.

1968

  • wizja lokalna Sądu we Frankfurcie nad Menem na terenie byłego KL Birkenau, Monowitz oraz w Lederfabrik;
  • otwarcie wystawy stałej w bloku nr 27 pt. "Walka i martyrologia Żydów";
  • otwarcie wystawy narodowej Danii;
  • w pracowni konserwatorskiej poddano oczyszczeniu włosy pozostałe po zamordowanych. Za pomocą specjalnego urządzenia usunięto z nich około 100 kg kurzu; odzyskano w ten sposób naturalne kolory włosów.

1969

  • intensywne prace konserwatorskie, m.in. przy ruinach komór gazowych i krematoriów II i III, barakach na odcinku BIa, poddano remontowi dachy baraków na odcinku kwarantanny oraz dachy wież wartowniczych; poddano konserwacji około 35 000 szczotek, 642 walizki, 119 pasiaków oraz około 500 różnych innych przedmiotów. Konserwacji poddano także rampę kolejową w Birkenau, na której rozładowywane były transporty z ludźmi deportowanymi do Auschwitz i gdzie esesmani przeprowadzali selekcje wśród nowo przybyłych transportów żydowskich.

1970

  • otwarcie nowej wystawy NRD pt. "Ruch antyfaszystowski w Niemczech w latach 1933-1945";
  • otwarcie nowej wystawy narodowej Węgier;
  • odnalezienie na terenie Birkanau notatek więźnia Sonderkommando Lejba.

1971

  • za całokształt działalności Muzeum zostało odznaczone przez Światową Radę Pokoju Złotym Medalem im. Fryderyka Joliot-Curie. Uroczyście przekazała go przewodnicząca Światowej Rady Pokoju - Isabelle Blume podczas manifestacji w Birkenau w dniu 1 września, w rocznicę wybuchu wojny;
  • uroczysta Msza Św. pod Ścianą Śmierci z okazji beatyfikacji O. Maksymiliana Kolbe. Uczestniczyło 30 000 osób;
  • Prace konserwatorskie przy komorze gazowej i krematorium II na terenie b. obozu Birkenau.

1972

  • otwarcie w Japonii wystawy "KL Auschwitz"
  • I Międzynarodowa Konferencja Muzeów Martyrologii.

1973

  • otwarcie wystawy na temat sztuki obozowej w Budapeszcie;
  • otwarcie wystawy "Oświęcim ostrzega" w Pradze.
  • październik 1973 - grudzień 1974
  • działanie Komisji Ekspertów powołanej dla kompleksowego rozwiązania problemów zagospodarowania otoczenia Muzeum i perspektywicznego planu rozwoju działalności Muzeum Oświęcimskiego. Rozważano między innymi urbanistyczne powiązania obu części Muzeum, uzupełnienie zagospodarowania Brzezinki o trasy komunikacyjne i parkingi. Pracownicy Muzeum zgłosili propozycję przeniesienia punktu ciężkości z Oświęcimia na Brzezinkę poprzez zlokalizowanie na przedpolu b. KL Birkenau głównej recepcji - dyspozytorni.

1974

  • Badania socjologiczne młodzieży zwiedzającej tereny b. obozu Auschwitz.

1976

  • II Międzynarodowa Konferencja Muzeów Martyrologii.

1977

  • otwarcie wystawy narodowej Bułgarii.

1978

  • otwarcie wystawy narodowej Austrii
  • otwarcie nowej wystawy "Walka i martyrologia Żydów" w 35. rocznicę Powstania w Getcie Warszawskim;
  • otwarcie w Czechosłowacji wystawy "Pamięci ludzkiej tragedii"

1979

  • uroczysta Msza Św. odprawiona przez papieża Jana Pawła II na terenie b. obozu Birkenau, w intencji ofiar KL Auschwitz. W nabożeństwie uczestniczyło około 1 mln osób.
  • otwarcie wystawy narodowej Francji.
  • na wniosek Polski wpisanie Muzeum na Listę Dziedzictwa Światowego UNESCO.
  • badania socjologiczne wśród młodzieży odwiedzającej tereny b. obozu.

1980

  • otwarcie wystawy narodowej Włoch.
  • otwarcie wystawy narodowej Węgier.
  • otwarcie wystawy narodowej Holandii;
  • otwarcie w Londynie wystawy "KL Auschwitz";
  • otwarcie wystawy "Twórczość artystyczna więźniów obozu Auschwitz" w Norymberdze a następnie kolejno w 6 innych miastach RFN;
  • otwarcie w Sachsenhausen wystawy "Dziecko w czasie okupacji".

1981

  • odnalezienie na terenie Birkenau zapisków więźnia Sonderkommando z Grecji Marcela Nadjara.

1982

  • otwarcie w Holandii i Szwecji wystawy "Świadectwa przeżytych cierpień i nadziei".

1983

  • opracowanie przez Prezydenta Miasta Oświęcim przy współpracy z dyrekcją Państwowego Muzeum Oświęcim-Brzezinka "Programu prac związanych z porządkowaniem terenów przyległych do Muzeum", zaakceptowanego uchwałą Rady Miejskiej, realizowanego w następnych latach.
  • raport komisji technicznej rzeczoznawców Towarzystwa Opieki nad Oświęcimiem pt. "Problematyka zabezpieczenia potrzeb konserwatorskich i funkcjonalnych terenów i obiektów Państwowego Muzeum Oświęcim - Brzezinka". Zaproponowano w nim między innymi poszerzenie terenów Muzeum i odizolowanie ich od otoczenia 10 m pasem zieleni.
  • otwarcie w Japonii wystawy objazdowej "Tragedia KL Auschwitz".
  • otwarcie w Japonii wystawy "Obrońcy pokoju o wojnie"

1984-1987

  • prace nad przygotowaniem przez Politechnikę Śląską raportu pt. "Strefa ochronna Państwowego Muzeum Oświęcim-Brzezinka - zagadnienia ogólne", na zlecenie Urzędu Miejskiego w Oświęcimiu .

1985

  • rozstrzygnięcie Międzynarodowego Konkursu na Plakat. "Oświęcim ostrzega i przypomina" Wpłynęło ponad 500 projektów z wielu krajów świata.
  • otwarcie nowej wystawy narodowej ZSRR.
  • otwarcie wystawy narodowej Polski.
  • otwarcie w gmachu ONZ w Nowym Yorku wystawy "Auschwitz - zbrodnia przeciwko ludzkości". Wystawa ta dwukrotnie była pokazywana w ONZ, a także w kilkunastu miastach USA, oraz w wielu państwach europejskich.

1987

  • konferencja na temat sposobów konserwacji i zachowania Birkenau.

1989

  • pierwsze posiedzenie zespołu do spraw przyszłości Muzeum.

1990

  • wizyta przedstawicieli Fundacji Ronalda Laudera. Jej wynikiem było opracowanie projektu zachowania i konserwacji obiektów Auschwitz. Został on później przesłany rządom państw, z których kierowane były transporty do Auschwitz i stał się podstawą do akcji zbierania funduszy ze środków obcych państw na cele konserwatorskie.
  • pierwsze posiedzenie Międzynarodowej Rady Muzeum. Jej przewodniczącym zostaje jednogłośnie wybrany prof. Władysław Bartoszewski.
  • powstała Fundacja Pamięci Ofiar Obozu Zagłady Auschwitz-Birkenau, która gromadzi fundusze: na utrzymanie oraz konserwację terenów i obiektów byłego obozu, a także muzealiów i archiwaliów; na działalność badawczą, wydawniczą i wystawienniczą, dokumentującą i upowszechniającą wiedzę o zbrodniach popełnionych na tym terenie; na upowszechnianie wiedzy o zbrodniach hitlerowskiego ludobójstwa i kultywowanie pamięci o ofiarach Auschwitz - Birkenau.
  • III Międzynarodowa Konferencja Muzeów Martyrologii.

1991

  • odzyskanie z Państwowego Archiwum w Moskwie 4 tomów Ksiąg Zmarłych, zawierających akty zgonu, wystawione w KL Auschwitz;
  • komunikat z posiedzenia Międzynarodowej Rady Muzeum o pilnej potrzebie sporządzenia dokumentacji strefy ochronnej.

1992

  • odzyskanie dalszych 42 tomów Ksiąg Zgonu. Łącznie Muzeum otrzymało zwrot około 69 000 aktów zgonu;
  • wpisanie do rejestru zabytków województwa bielskiego bocznicy kolejowej i rampy rozładowczej tzw. Judenrampe na którą przywożono deportowanych do Auschwitz i gdzie naziści przeprowadzali wśród nich selekcje;
  • Międzynarodowa Konferencja "Pedagogika po Auschwitz", zorganizowana we współpracy z Miejscem Pamięci Bergen-Belsen.

1993

  • pierwsze seminarium dla pracowników i przewodników Muzeum, w Instytucie Pamięci Yad Vashem w Jerozolimie. Seminaria takie odbywają się od tego czasu co roku i obejmują także pracowników innych muzeów martyrologii w Polsce oraz nauczycieli;
  • Międzynarodowa Konferencja "Przyszłość Oświęcimia" na temat zachowania i konserwacji terenów i obiektów poobozowych;
  • opracowanie przez Państwowe Muzeum Oświęcim -Brzezinka "programu zintegrowania terenów b. obozów Auschwitz I i Auschwitz II oraz nowych sposobów prezentacji historii i upamiętnienia ofiar".
  • II Międzynarodowa Konferencja "Pedagogika po Auschwitz".
  • opracowanie projektu upamiętnienia tzw. Judenrampe.

1994-1995

  • wprowadzenie nowego systemu objaśnienia i upamiętnienia najważniejszych miejsc na terenie b. obozu Birkenau.

1995

  • międzynarodowe uroczystości z okazji 50. rocznicy oswobodzenia KL Auschwitz przez Armię Czerwoną.
  • wpisanie terenów Państwowego Muzeum Oświęcim-Brzezinka do rejestru zabytków województwa bielskiego.

1996

  • zatwierdzenie przez polski rząd Oświęcimskiego Programu Strategicznego.

1997

  • uroczystości związane z 50. Rocznicą utworzenia Państwowego Muzeum Oświęcim-Brzezinka.
  • ogłoszenie zamkniętego konkursu na projekt aranżacji budynku tzw. Sauny na terenie byłego obozu Birkenau.

1998

  • otwarcie w Muzeum w Oświęcimiu rocznego, podyplomowego studium dla polskich nauczycieli zorganizowanego przy współpracy z Wyższą Szkołą Pedagogiczną w Krakowie na temat "Totalitaryzm, Faszyzm, Holocaust".
  • zakończenie konkursu na projekt aranżacji budynku tzw. Sauny i ogłoszenie werdyktu.

1999

  • międzynarodowa konferencja poświęcona konserwacji słupów betonowych KL Auschwitz-Birkenau;
  • 11. Marsz Żywych. Bierze w nim udział blisko dwa tysiące uczestników, w tym kilkuset Polaków. Jest to pierwszy marsz z tak dużą liczbą młodzieży nieżydowskiej;
  • wchodzi w życie ustawa o ochronie miejsc pamięci. Określona zostaje strefa ochronna wokół Muzeum;
  • użytkownikom internetu udostępniona zostaje strona WWW Muzeum i Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau.
  •  <!--[endif]-->Badania socjologiczne obejmujące grupy młodzieży zwiedzającej były obóz, ich opiekunów – nauczycieli i przewodników

2000

  • publikacja „Księga Pamięci. Transporty Polaków z Warszawy do KL Auschwitz 1940-1945”. W kolejnych latach kontynuacja „Ksiąg Pamięci” dotyczących transportów Polaków do KL Auschwitz z innych rejonów.
  • udział w Międzynarodowych Targach Książki we Frankfurcie.
  • pierwsza nagroda w konkursie na wydarzenie muzealne roku za pięciotomową monografię w języku niemieckim Auschwitz 1940-1945 Studien zur Geschichte des Konzentrazions und Vernichtungslager Auschwitz oraz III nagroda za program edukacyjny „Jesteście po to, aby dawać świadectwo”.
  • przeniesienie do zbiorów Muzeum malowidła ściennego wykonanego w 1944 roku przez nieznanego więźnia  z cementowni Goleszów, gdzie mieścił się w czasie II wojny jeden z podobozów KL Auschwitz.
  • konkurs dla uczniów liceów plastycznych na plakat „Pamięć Auschwitz”. Część prac zaprezentowano na wystawie pokonkursowej.

  2001

  • otwarcie stałej ekspozycji „Zagłada europejskich Romów”.
  • Konferencja  dla nauczycieli języka polskiego i historii  „Dzieci w KL Auschwitz”.
  • dni otwarte Muzeum dla mieszkańców Oświęcimia.
  • otwarcie stałej ekspozycji „Historia i funkcje centralnej łaźni obozowej. Zanim odeszli... Fotografie znalezione w Auschwitz”.
  • zakończono realizację ekspozycji „Opis historyczny i upamiętniający teren byłego KL Auschwitz I”.

 2002

  • w konkursie na wydarzenie muzealne roku Muzeum otrzymało drugą nagrodę za wystawę w centralnej łaźni obozowej oraz wyróżnienie za projekt „Cyfrowe Archiwum Państwowego Muzeum Aushwitz – Birkenau w Oświęcimiu.
  • otwarcie stałych ekspozycji: „Więźniowie  z Czech w KL Auschwitz” i „Tragedia słowackich Żydów”.
  • zakończono  cyfrowe  opracowanie kartotek na podstawie archiwalnych ksiąg obozowego szpitala istniejącego na terenie obozu Auschwitz I.

 2003

  • „Dzieci holocaustu mówią...” — sesja edukacyjna dla uczniów i nauczycieli szkół ponadgimnazjalnych.
  • udostępnienie internetowego dostępu do Księgi Zgonów więźniów KL Auschwitz.
  • seminarium dla nauczycieli „Auschwitz – historia i  symbolika”.
  • międzynarodowa konferencja konserwatorska „ Chronić dla przyszłości” pod patronatem Ministra Kultury.
  • oddanie do użytku, jednej z najnowocześniejszych w Polsce, pracowni konserwatorskiej.
  • wykonanie konserwacji kilkudziesięciu tysięcy butów ze zbiorów Muzeum. Prace przeprowadzone pod nadzorem konserwatorów Muzeum przez uczniów oświęcimskiego liceum zawodowego z klasy o specjalności renowator zabytków.
  • odsłonięcie, na pomniku ofiar obozu Auschwitz, tablicy w języku judeo-hiszpańskim (ladino).
  • „Los Sinti i Roma w KL Auschwitz” konferencja popularno – naukowa w 60 rocznice utworzenia cygańskiego obozu rodzinnego.

 2004

  • Wsród koszmarnej zbrodni”, 60 rocznica buntu Sonderkomando w KL Auschwitz – okolicznosciowa sesja edukacyjna dla nauczycieli i pedagogów.
  • rozpoczęto kilkuetapowe prace konserwatorskie w celu zabezpieczenia ruin komór gazowych na terenie byłego KL Auschwitz II.
  • I nagroda  w konkursie na muzealne wydarzenie roku dla Albumu „Nie wolno o nich zapomnieć- najmłodsze ofiary Auschwitz”.
  • otwarcie stałej ekspozycji „Zdradzony obywatel. Pamięci ofiar holocaustu z Węgier”.
  • oficjalne przekazanie Muzeum terenu Żwirowiska wraz ze znajdującym się na nim  budynkiem tzw. Starego Teatru, w którym ma funkcjonować Międzynarodowe Centrum Nauczania o Auschwitz i Holocauście.

 2005

  • sesje edukacyjne: „Ludzie dobrej woli” poświęcona pomocy udzielanej więźniom obozu przez mieszkańców Oświęcimia i okolic oraz „Jeńcy radzieccy w KL Auschwitz.
  • 25. lecie współpracy Muzeum z Zespołem Szkół Leśnych i ekologicznych w Brynku, którego młodzież corocznie pracuje na terenie Muzeum przy pielęgnacji zieleni.
  • obok ruin krematorium i komory gazowej V wykopano metalowe nosze, przy pomocy których wkładano zwłoki zamordowanych do wnętrza pieca krematoryjnego.
  • powołane zostało w Muzeum Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holocauście.
  • otwarcie stałej ekspozycji:  „Deportowani z Francji do KL Auschwitz. 27 marca 1942-27 stycznia 1945” oraz Prześladowania i deportacje Żydów z Holandii do KL Auschwitz w latach 1940-1945”.
  • w miejscu, gdzie znajdowała się pierwsza, prowizoryczna komora gazowa umieszczono tablice pamiątkowe i informacyjne.
  • upamiętniona została tzw. Judenrampe gdzie dowożono deportowanych do KL Auschwitz w latach 1942-1944 oraz przeprowadzano selekcję wśród Żydów.
  • Prezydent RP wręczył ordery i odznaczenia byłym więźniom obozu oraz pracownikom Muzeum Auschwitz-Birkenau.

2006

  • drugie europejskie seminarium dla nauczycieli zorganizowane wspólnie z Akademią Pedagogiczną w Krakowie.
  • konkurs historyczny skierowany do młodych mieszkańców ziemi oświęcimskiej. Efekty zaprezentowano na wystawie pokonkursowej.
  • wizyta głowy Kościoła katolickiego Benedykta XVI.
  • pierwsza nagroda  w konkursie na wydarzenie muzealne roku za utworzenie Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holocauście oraz wyróżnienie za konserwację bucików dziecięcych.
  • otwarcie stałej ekspozycji „Belgia 1940–1944. Okupacja i deportacje do KL Auschwitz”.
  • w trakcie prac konserwatorskich prowadzonych przy ruinach komory gazowej i krematoruim II na terenie Brzezinki znaleziono między innymi osłony wlotów do kanałów wentylacyjnych komór gazowych, sitko prysznica i końcówkę pochlaniacz maski gazowej.
  • na stronie internetowej Muzeum udostępniono nazwiska deportowanych do obozu Polaków.   Dane te uzupełniły dostępne już wcześniej w Internecie podstawowe dane  z Ksiąg Zgonów obejmujące nazwiska żydowskich i nie – żydowskich więźniów obozu oraz z tzw Ksiąg Cygańskich.
  • konferencja edukacyjna pt. „Wysiedlenia ludności polskiej  jako konsekwencja utworzenia strefy interesów obozu”.

 2007

  • Muzeum nabyło 87 czarno-białych, unikatowych fotografii obozu Auschwitz, wykonych po wyzwoleniu, jesienią 1945 i z początkiem 1946 r.,  przez byłego więźnia obozu.
  • pierwsze tezy do nowej wystawy głównej przedstawiono na posiedzeniu Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej.
  • Auschwitz – Pamięć dla przyszłości. Teki edukacyjne IPN , przygotowane w ścisłej współpracy z Muzeum trafiły do szkół ponadgimnazjalych.
  • pojekt edukacyjny „Zaschnięte róże” otrzymał wyróżnienie w kategorii Programy Edukacyjne, Oświatowo-Wychowawcze i Promocyjne w konkursie na Wydarzenie Muzealne Roku Sybilla 2006.
  • podpisanie umowy z przedstawicielami Kraju Związkowego Nadrenii Północnej-Westfalii na sfinansowanie konserwacji dokumentów Instytutu Higieny SS w Auschwitz.
  • Międzynarodowa konferencja „Pamięć Świadomość Odpowiedzialność” z okazji 60. rocznicy utworzenia Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau.
  • Informatycy Muzeum uruchomili sieć światłowodową obejmującą szereg muzealnych budynków.
  • Europejskie seminarium „Auschiwtz — historia, pamięć i edukacja. Nauczanie o Holokauście w autentycznym miejscu pamięci”.

2008

  • wprowadzono nowy system słuchawkowy dla odwiedzających. Nowe rozwiązanie wycisza Miejsce Pamięci i ułatwia kontakt z przewodnikiem.
  • premier Kanady Stephen Harper odwiedził Miejsce Pamięci Auschwitz.
  • ukazał się pierwszy numer bezpłatnego miesięcznika „Oś – Oświęcim – Ludzie – Historia – Kultura”.
  • seminarium o przeciwdziałaniu ludobójstwom organizowane wspólnie przez Muzeum i Centrum im. Rafała Lemkina. Uczestniczyli w nim przedstawiciele ministerstw z kilkunastu państw.
  • na Pomniku Ofiar w byłym obozie Birkenau odsłonięto tablicę w języku słoweńskim.
  • rozpoczął się remont konserwatorski dachu historycznego budynku poobozowego realizowany dzięki środkom finansowym Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
  • europejskie seminarium „Auschwitz – pamięć dla przyszłości. Edukacja o Holokauście w autentycznym miejscu pamięci” dla nauczycieli i metodyków z państw członkowskich i ekspertów Rady Europy.
  • prace zabezpieczające ruiny komór gazowych numer 2 i 3 na terenie byłego obozu Auschwitz II-Birkenau.
  • ukazał się przewodnik po Miejscu Pamięci pisany alfabetem Braille’a.
  • podpisano umowę kupna bazy autobusowej PKSiS. Na ponad trzech hektarach w ciągu najbliższych lat powstanie nowoczesne centrum recepcyjne dla grup odwiedzających.
  • międzynarodowa Rada Oświęcimska przyjęła koncepcję utworzenia Funduszu Wieczystego na cele konserwatorskie.
  • pod adresem www.auschwitz.org uruchomiona została nowa witryna internetowa Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau.

 2009

  • powstała Fundacja Auschwitz-Birkenau. Jej celem Fundacji jest zbudowanie Funduszu Wieczystego na potrzeby konserwacji terenów i obiektów w Miejscu Pamięci.
  • dotacje europejskie z Programu Operacyjnego „Infrastruktura i Środowisko” umożliwią konserwację dwóch bloków więźniarskich byłego Auschwitz I oraz pięciu drewnianych baraków w Birkenau. Łączna kwota dofinansowania to prawie 19 mln zł (ok. 4,6 mln euro).
  • Prezydent Indii, Pratibha Devisingh Patil, odwiedziła Miejsce Pamięci i Muzeum Auschwitz.
  • Premier Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej Gordon Brown wraz z małżonką złożył wizytę w Miejscu Pamięci Auschwitz. 
  • list autorstwa więźniów Auschwitz odnaleziony w remontowanym budynku oświęcimskiej wyższej uczelni trafił do muzealnej pracowni konserwatorskiej.
  • szczególne słowa o ochronie integralności i autentyzmu Miejsc Pamięci znalazły się w deklaracji końcowej na konferencji poświęconej problematyce dóbr zagrabionych w czasach Zagłady i II wojny światowej z udziałem delegacji 46 państw.
  • Przewodniczący Parlamentu Europejskiego prof. Jerzy Buzek i jego poprzednik na tym stanowisku prof. Hans-Gert Pottering złożyli wizytę Miejscu Pamięci i Muzeum Auschwitz.
  • Pochodzący z Niemiec historyczny wagon kolejowy stanął na rampie w byłym obozie Auschwitz II-Birkenau.
  • 60 mln euro oficjalnie zapowiedziały Niemcy na zasilenie Funduszu Wieczystego Fundacji Auschwitz-Birkenau.
  • z bramy byłego obozu Auschwitz I skradziono historyczny napis "Arbeit macht frei". Błyskawicznie obiecana przez Muzeum nagroda oraz skuteczna akcja polskiej policji pozwoliły na odzyskanie napisu już po kilkudziesięciu godzinach.

2010

  • oryginalny napis „Arbeit macht frei” , skradziony w grudniu 2009 r. znad bramy byłego obozu, powrócił do Muzeum.
  • 65. rocznica wyzwolenia obozu Auschwitz. W uroczystościach wzięli udział byli więźniowie Auschwitz, prezydent i premier Rzeczypospolitej Polskiej, premier Izraela, a także delegacje rządowe i parlamentarne z ponad 40 krajów. Rocznicy towarzyszyła konferencja ministrów edukacji z ponad 30 państw.
  • porozumienie o współpracy pomiędzy Miejscami Pamięci Auschwitz i Mauthausen. Dotyczy ono wymiany obejmującej ponad 300 tys. rekordów cyfrowej dokumentacji z archiwów obu instytucji.
  • umowa dotyczącą prac nad całkowitą nowelizacją wystawy w Bloku 27 poświęconej historii Zagłady, znajdującej się na terenie byłego obozu Auschwitz I.
  • w wyniku intensywnych opadów deszczu tereny byłego obozu znalazły się w strefie zagrożenia powodzią. Po ogłoszeniu alarmu powodziowego podjęto decyzję o zamknięciu Muzeum dla odwiedzających, a także zabezpieczeniu zbiorów i archiwaliów.
  • rozpoczęły się prace nad scenariuszem nowej wystawy, poświęconej losom polskich ofiar obozu. Zastąpi ona otwartą 25 lat wystawę „Walka i martyrologia narodu polskiego w latach 1939-1945”.
  • rozstrzygnięto konkurs na opracowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej nowego Centrum Obsługi Odwiedzających Miejsce Pamięci Auschwitz.
  • dyrektor Muzeum Auschwitz współredagował i podpisał petycję przeciwko używaniu terminu „polskie obozy koncentracyjne” w amerykańskich mediach. Dokument Fundacji Kościuszkowskiej, do końca roku podpisało 164 tys. osób, wśród nich wiele znanych postaci świata polityki, religii, kultury i mediów.
  • na stronie internetowej muzeum udostępniono bezpłatnie w 18 językach, w tym po hebrajsku, koreańsku, japońsku i arabsku kilkudziesięciostronicowy, bogato ilustrowany folder „Auschwitz-Birkenau. Historia i teraźniejszość”
  • Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście rozpoczęło pilotażowy projekt edukacji internetowej na platformie e-learningowej.
  • zakończył się trzyletni projekt konserwacji archiwaliów ze zbioru SS-Hygiene Institut. Zabezpieczono ok. 40 tys. dokumentów.